Werken met Voortekens in Sibelius

Er zijn in principe twee soorten voortekens te onderscheiden:

  1. Toevallige voortekens
  2. Voortekens ‘aan de sleutel’

Soms is het in een muziekstuk een goede keuze om voor ‘toevallige voortekens’ te kiezen. Als je niet te maken hebt met een professioneel orkest en er bijvoorbeeld officieel 5 of 6 kruizen aan de sleutel horen te staan. Bij veel amateurs wordt er dan nog weleens een kruis vergeten aangezien in de meeste meeste muziekstukken niet veel meer dan 2 of 3 kruizen voorkomen.

toevallige-voortekens

Voorbeeld van een partij met veel toevallige voortekens

Van de andere kant wordt het met veel toevallige voortekens wel erg onoverzichtelijk. Om weer een overzichtelijke partij te creëren kun je ook de toonsoort ‘aan de sleutel’ aanpassen:

dezelfde partij maar nu met voortekens aan de sleutel. Ziet er overzichtelijker uit.

dezelfde partij maar nu met voortekens aan de sleutel. Ziet er overzichtelijker uit.

Ik vind het zelf altijd het prettigst om in ieder geval de score uit te werken met ‘voortekens aan de sleutel’. Daarmee houd je in de score in ieder geval het overzicht. (Die nootjes worden altijd al zo klein als je gaat printen).  Wanneer je de muziek gaat uitdelen aan de muzikanten kan het wellicht handig zijn – in een hierboven geschetste situatie – om gebruik te maken van ‘toevallige voortekens’.

Je gaat dan als volgt te werk.

  1. Bewaar eerst je score onder een andere naam. Bijv. “<muziekstuk> – uitdeelpartijen”.
  2. Druk op K op je toetsenbord om het dialoogvenster voor ‘key signature’ tevoorschijn te toveren.
  3. Kies daar voor “Atonal/no key” om voor alle instrumenten de voortekens weg te laten. Vanaf dat moment zie je ook geen verschil meer in transponerende instrumenten in je score.
    k-kies-atonal

Er is natuurlijk een andere mogelijkhed. Stel dat in het hier gegeven voorbeeld 4 kruizen voor de muzikanten teveel is maar dat ze 3 kruizen nog wel aankunnen, dan kun je ook de toonsoort ‘faken’. Je zet gewoon 3 kruizen aan de sleutel en bij het 4e kruis (de d#) die ze niet zo vaak spelen, komt automatisch een toevallig voorteken:

1-toevallig-voorteken

De D krijgt netjes een toevallig voorteken. De andere kruizen staan aan de sleutel.

Ook dit doe je weer middels de K op je toetsenbord. Kies dan voor een toonsoort met het aantal gewenste kruizen.
Let op! In dit voorbeeld is gekozen voor een trompet in bes. Vanwege het feit dat een trompet altijd al een getransponeerde partij speelt maar de score altijd vanuit C redeneert moet je hier kiezen voor een toonsoort met 1 kruis om bij de trompet in bes een toonsoort van 3 kruizen te krijgen.

De genoemde voorbeelden zijn niet bedoeld om te transponeren. Gebruik daarvoor altijd de toetscombinatie CTRL-SHIFT-T. Deze optie kan direct het aantal voortekens aan de sleutel mee-transponeren. Lees daarover meer op de pagina’s over transponeren.

Populairste accessoires i.c.m. forScore

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *